- Makine Fabrikası
- Makine notları
- FAT ve SAT Testleri: Makine Kabulü Nasıl Planlanır?
PN-038Rehber
FAT ve SAT Testleri: Makine Kabulü Nasıl Planlanır?
Fabrika kabul testi (FAT) ve saha kabul testi (SAT) nedir, nasıl planlanır, hangi kontroller yapılır ve protokolde neler yer alır.
| Bölüm | Makine notları |
|---|---|
| Tür | Rehber |
| Okuma | 4 dk |
| Bölüm sayısı | 8 |
| Güncelleme | |
| Hazırlayan | Makine Fabrikası editörleri |

FAT (fabrika kabul testi), makinenin sevkiyattan önce imalatçının tesisinde alıcıyla birlikte test edilmesidir. SAT (saha kabul testi) ise makine kurulduktan sonra alıcının tesisinde, gerçek ürün ve gerçek koşullarla yapılan testtir. Her iki test de önceden yazılmış bir protokole göre yapılır ve sonucunda imzalı bir rapor ortaya çıkar.
Özel bir makinenin "bitti" sayılması, imalatçının makineyi çalıştırmasıyla değil, önceden kararlaştırılan ölçütlerin karşılandığının birlikte doğrulanmasıyla olur. FAT ve SAT bu doğrulamanın iki adımıdır. İmalat sürecindeki yeri için makine imalatı nasıl yapılır kılavuzuna bakabilirsin.
FAT neden yapılır?
Bir sorunu imalatçının tesisinde çözmek, makine sahaya gittikten sonra çözmekten çok daha kolaydır. İmalatçının ekibi, aletleri ve yedek parçaları oradadır. Ayrıca makine söküp taşınmadan önce eksikler görülür ve düzeltilir. FAT, alıcının makineyi ilk kez çalışırken gördüğü ve operatörlerin ilk izlenimlerini edindiği andır.
FAT protokolü
FAT protokolü, testten önce hazırlanır ve iki tarafça onaylanır. Neyin, nasıl ve hangi ölçütle test edileceği burada yazılıdır. Protokolün temeli şartnamedir; şartnamede kabul ölçütleri net değilse protokol de muğlak kalır. Bu yüzden makine şartnamesi nasıl hazırlanır notundaki kabul ölçütleri bölümü burada önem kazanır.
- Görsel ve belge kontrolüMakinenin tasarıma uygunluğu, etiketler, kablo düzeni ve belgeler.
- Fonksiyon testiHer hareket, her sensör ve her çalışma modu beklendiği gibi çalışıyor mu?
- Emniyet testiAcil durdurma, kapı kilitleri, ışık perdeleri ve emniyet devreleri.
- Performans testiBelirlenen ürünle, belirlenen sürede hedef kapasiteye ulaşılıyor mu?
- Kalite testiÇıkan ürünler ölçü ve görünüm açısından ölçütleri karşılıyor mu?
- Ürün değişimiVaryantlar arasında geçiş süresi ve tekrarlanabilirlik.
Test ürünü ve malzemesi
Performans testi için gerçek ürün ve gerçek ambalaj gereklidir. Test malzemesinin kim tarafından ve ne kadar sağlanacağı önceden kararlaştırılmalıdır. Az malzemeyle yapılan kısa bir deneme, makinenin uzun süreli davranışını göstermeyebilir. Bu yüzden protokolde test süresi ya da test adedi açıkça yazılır.
Eksik listesi
FAT sırasında bulunan sorunlar bir eksik listesine yazılır. Her maddenin önemi (sevkiyatı engelleyen ya da sahada giderilebilecek), sorumlusu ve tamamlanma tarihi belirtilir. Sevkiyatı engelleyen maddeler kapanmadan makinenin gönderilmemesi yaygın bir uygulamadır.
| Madde önemi | Örnek | Ne zaman kapanır? |
|---|---|---|
| Kritik | Emniyet fonksiyonu çalışmıyor | Sevkiyattan önce |
| Önemli | Kapasite hedefin altında | Sevkiyattan önce ya da SAT'tan önce |
| Küçük | Etiket eksik | Sahada |
SAT neden ayrıca yapılır?
Makine imalatçının tesisinde sorunsuz çalışsa bile sahada farklı koşullarla karşılaşır: farklı elektrik beslemesi, farklı hava kalitesi, önceki ve sonraki makinelerle bağlantı, gerçek üretim temposu ve gerçek operatörler. SAT, makinenin bu koşullarda da ölçütleri karşıladığını gösterir. Ayrıca taşıma sırasında oluşabilecek hasar ya da ayar kaymaları burada ortaya çıkar.
- Kurulumu tamamla: yerleşim, terazi, enerji ve bağlantılar.
- FAT'ta bırakılan açık maddeleri kontrol et.
- Emniyet fonksiyonlarını yeniden test et.
- Gerçek üretim koşullarında performans testini yap.
- Operatör ve bakım eğitimini tamamla.
- Kabul tutanağını imzala ya da açık maddeleri yeni tarihle kayda geçir.
Kabul tutanağı
SAT'ın sonunda imzalanan kabul tutanağı, makinenin teslim alındığını gösterir. Garanti süresi çoğu zaman bu tarihten başlar ve ödeme planının son adımı da genellikle buna bağlanır. Bu yüzden tutanakta açık kalan maddeler varsa, bunlar ve tamamlanma tarihleri mutlaka yazılmalıdır.
FAT'a makineyi kullanacak operatörü ve bakımını yapacak teknisyeni de götür. Tasarım masasında görünmeyen erişim ve kullanım sorunlarını en hızlı onlar fark eder.
Teslimden sonraki ilk haftalar
Kabul tutanağı imzalandıktan sonraki ilk haftalar, makinenin gerçek üretim temposuna alıştığı dönemdir. Bu dönemde küçük ayarlar ve operatör alışkanlıkları ortaya çıkar. İmalatçının bu süreçte ulaşılabilir olması ve gelen soruların bir listede takip edilmesi, makinenin kısa sürede kararlı çalışmasını sağlar.
FAT ve SAT, önceden yazılmış ölçütlerin birlikte doğrulandığı testlerdir. Ölçütler net, protokol imzalı ve eksik listesi takipteyse; makine teslimi bir tartışma değil, bir kontrol listesinin tamamlanmasıdır. Testler sırasında güvenlik tarafının nasıl değerlendirildiği için makine risk değerlendirmesi notuna bakabilirsin.
Sık sorulan sorular
FAT'ı uzaktan yapmak mümkün mü?
Görüntülü bağlantıyla uzaktan FAT yapılabilir; ancak ürün kalitesini yerinde görmek, makinenin sesini duymak ve operatör erişimini denemek uzaktan sınırlıdır. Kritik makinelerde yerinde katılım tercih edilir.
SAT başarısız olursa ne olur?
Açık maddeler kayda geçirilir, imalatçı düzeltir ve ilgili testler tekrarlanır. Bu durumun ödeme ve garanti üzerindeki etkisi sözleşmede tanımlı olmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir makineyi, üreticiyi ya da tedarikçiyi önermez. Mevzuat ve standartlar değişebilir; güncel kural için resmî kaynakları ve uzman görüşünü esas alın.


